In het kort
- Bij een liesbreuk steekt buikvlies, buikvet of darm door een zwakke plek in je buikwand; hij gaat nooit vanzelf weg.
- Mannen hebben ongeveer tien keer zoveel kans op een liesbreuk als vrouwen.
- Veel pijn en een bult die je niet terug kunt duwen? Bel direct je huisarts of de huisartsenpost.
- Na een operatie kun je meestal binnen één tot twee weken weer werken, fietsen en sporten.
Een bult in je lies die er gisteren nog niet zat, of een zeurend gevoel na het tillen van een zware doos. Grote kans dat het een liesbreuk is. Een liesbreuk bij een man is heel gewoon: het is een van de meest uitgevoerde operaties in Nederland. Toch lopen veel mannen er lang mee rond voordat ze naar de huisarts gaan.
In dit artikel lees je wat een liesbreuk is, welke symptomen erbij horen, wanneer je snel actie moet ondernemen en hoe een operatie en het herstel verlopen. De informatie is gebaseerd op Thuisarts.nl en de medische richtlijn voor artsen. Het vervangt geen bezoek aan de huisarts.
Wat is een liesbreuk?
Bij een liesbreuk zit er een zwakke plek in je buikwand, ter hoogte van je lies: de plek tussen je buik en je bovenbeen. Je buikvlies of buikvet duwt tegen die zwakke plek, waardoor die uitrekt. Daardoor kan een stukje buikvlies, buikvet en soms zelfs een stukje darm door de spieren naar buiten steken. Meestal zie of voel je dan een bult onder je huid.
Belangrijk om te weten: een liesbreuk gaat nooit vanzelf weg. Hij kan heel langzaam groter worden. De enige behandeling is een operatie, maar die is niet altijd meteen nodig.
Liesbreuk man: waarom vooral mannen?
Vrouwen kunnen ook een liesbreuk krijgen, maar het komt veel vaker voor bij mannen. Volgens de medische richtlijn hebben mannen ongeveer tien keer zoveel kans op een liesbreuk als vrouwen. De kans dat een man ooit in zijn leven aan een liesbreuk wordt geopereerd, ligt volgens die richtlijn tussen de 27 en 42,5%. In Nederland worden ongeveer 27.000 liesbreukoperaties per jaar gedaan.
Dat mannen vaker een liesbreuk krijgen, heeft te maken met de bouw van het lichaam. Bij mannen loopt door de lies een kanaal waar de zaadstreng doorheen gaat, op weg naar de balzak. Dat kanaal is een natuurlijk zwakkere plek in de buikwand. Daarom kan een liesbreuk bij mannen soms ook doorzakken tot in de balzak.
Liesbreuk symptomen: wat merk je ervan?
De klachten verschillen per persoon. Sommige mannen hebben veel last, anderen ontdekken de bult toevallig onder de douche. Veelvoorkomende symptomen zijn:
- een bult in een van je liezen, die beter te zien is als je staat, hoest of perst;
- een bult die verdwijnt of kleiner wordt als je gaat liggen;
- pijn, of een stekend of branderig gevoel in je lies;
- een zeurend gevoel, alsof er iets in de weg zit;
- bij mannen soms een bult die doorloopt tot in de balzak.
Heb je veel buikvet, dan is een liesbreuk minder goed te zien. Je kunt ook pijn hebben zonder dat er een bult zichtbaar is.
Hoe ontstaat een liesbreuk?
Een liesbreuk ontstaat meestal als twee dingen tegelijk gebeuren: er komt druk of spanning op je buikwand, en die buikwand is zwakker geworden. Volgens Thuisarts.nl kan dat bijvoorbeeld komen door:
- Roken: roken maakt je buikwand zwakker.
- Veel hoesten: door roken of een longziekte. In een periode met veel hoesten kan een liesbreuk groter worden.
- Hard persen: als je lange tijd moeilijk kunt poepen.
- Zwaar werk: jarenlang heel zwaar werk waarbij je vaak zware dingen tilt.
- Aanleg: sommige mensen hebben al vanaf hun geboorte een zwakke plek in hun buikwand.
Eén zware til is dus zelden de enige oorzaak. Vaak is de zwakke plek er al langer en merk je de liesbreuk pas op het moment dat er extra druk op komt.
Wanneer ga je naar de huisarts?
Denk je dat je een liesbreuk hebt, maak dan een afspraak bij je huisarts. Die stelt vragen en onderzoekt je lies, bijvoorbeeld terwijl je staat en op je hand blaast. Daardoor wordt de bult beter zichtbaar. Meestal weet de huisarts het daarna zeker. Bij twijfel volgt een echo.
Let op: bel direct je huisarts of de huisartsenpost als de liesbreuk ineens heel veel pijn doet én je de bult niet meer terug kunt duwen. Dan zit er waarschijnlijk een stukje darm of vet vast: een beklemde liesbreuk. Daarvoor is meestal snel een operatie nodig. Volgens Thuisarts.nl gebeurt dit bij ongeveer 3 van de 100 mensen met een liesbreuk die niet geopereerd zijn.
Bel daarnaast op werkdagen je huisarts als de liesbreuk steeds meer pijn doet, steeds verder naar buiten steekt, je hem lastig terug kunt duwen of als hij doorschuift tot in je balzak. Alle informatie vind je ook op Thuisarts.nl over liesbreuk.
Liesbreuk operatie: wachten of opereren?
Heb je geen of nauwelijks klachten en kun je de bult makkelijk terugduwen, dan is een operatie niet meteen nodig. Je kunt dan samen met je arts besluiten om af te wachten. Wel wordt een liesbreuk meestal langzaam groter: bij meer dan de helft van de mensen is binnen een paar jaar toch een operatie nodig. Heb je wel klachten, dan kun je kiezen voor een operatie. Die heeft geen haast, behalve bij een beklemde liesbreuk.
Bij de operatie duwt de chirurg de bult terug en maakt hij de zwakke plek sterker, meestal met een dun matje van kunststof. Daarmee is de kans dat de liesbreuk terugkomt het kleinst. Er zijn twee manieren:
| Kijkoperatie | Open operatie | |
|---|---|---|
| Hoe | Via 3 of 4 kleine sneetjes van ongeveer 1 cm, met een camera | Via één snee in de lies |
| Verdoving | Altijd narcose | Narcose, ruggenprik of plaatselijke verdoving |
| Herstel | Meestal na ongeveer 1 week weer normale dingen doen | Meestal na ongeveer 2 weken weer alles doen |
| Vaak beter bij | Liesbreuk aan beide kanten, zeer actieve mannen, liesbreuk die terugkomt na een open operatie | Als narcose beter vermeden kan worden of na eerdere grote buikoperaties |
Welke operatie het beste bij je past, bespreek je met de chirurg. Een kijkoperatie is niet in elk ziekenhuis mogelijk.
Liesbreuk herstel: wat kun je verwachten?
Na een open operatie mag je vaak dezelfde dag naar huis. Na een kijkoperatie of een ruggenprik kan dat iets langer duren. Regel in elk geval iemand die je naar huis brengt, want de eerste 24 uur mag je niet autorijden of fietsen.
- Bewegen mag: je hoeft niet in bed te liggen; bewegen is juist beter voor je herstel.
- Niet zwaar tillen: til de eerste week geen zware dingen.
- Hoesten of niezen: houd je hand op de wond, dat voelt prettiger.
- Makkelijk naar de wc: eet genoeg vezels en drink 1,5 tot 2 liter per dag, zodat je niet hoeft te persen.
- Blauwe plekken: die kunnen bij mannen uitzakken naar de penis en balzak. Dat ziet er heftig uit, maar trekt meestal binnen 1 tot 2 weken weg.
Meestal kun je na één tot twee weken weer werken, fietsen en sporten. De regel is eenvoudig: wat je zonder moeite kunt, mag je doen. Ongeveer 1 op de 10 mensen heeft drie maanden na de operatie nog pijn. Is dat bij jou zo, neem dan contact op met de arts die je heeft geopereerd.
Tip: regel voor de operatie alvast wat hulp in huis voor de eerste dagen, zoals boodschappen en kinderen naar school brengen. Dan kun je je rustig richten op herstellen.
Leven met een liesbreuk zonder operatie
Besluit je om voorlopig af te wachten, dan kun je bijna alles blijven doen. Het doel is om zo min mogelijk extra druk op je buik en lies te zetten:
- stop met roken, eventueel met hulp van je huisarts;
- doe geen dingen waar je last van krijgt, zoals zwaar tillen;
- zorg voor een soepele stoelgang met vezelrijk eten, genoeg drinken en dagelijks bewegen;
- een breukband kan steun geven en prettig zitten.
Een liesbreuk komt vaak op een leeftijd waarop je lichaam meer aandacht vraagt dan vroeger. Herken je daarnaast dat je ook mentaal anders in het leven staat, lees dan ook ons artikel over de midlife crisis bij mannen. En voor je lies geldt: een bult is geen reden voor paniek, maar wel voor een afspraak bij de huisarts.
Veelgestelde vragen over liesbreuk man
Kan een liesbreuk vanzelf overgaan?
Nee, een liesbreuk gaat nooit vanzelf weg. Hij blijft bestaan en wordt vaak langzaam groter. Een operatie is de enige behandeling, maar bij weinig klachten kun je samen met je arts besluiten om af te wachten.
Mag je sporten met een liesbreuk?
Je kunt bijna alles blijven doen, zolang je er geen last van krijgt. Vermijd zwaar tillen en oefeningen die veel druk op je buik geven als je merkt dat de klachten toenemen. Overleg met je huisarts als je twijfelt.
Hoe lang ben je uit de roulatie na een liesbreukoperatie?
Na een kijkoperatie kun je meestal na ongeveer een week weer je gewone dingen doen, na een open operatie na ongeveer twee weken. De eerste 24 uur mag je niet autorijden of fietsen en de eerste week til je niets zwaars. Wat je zonder moeite kunt, mag je doen.
Hoe weet je of het een liesbreuk is of iets anders?
Een liesbreuk is meestal een bult die beter zichtbaar wordt bij staan, hoesten of persen en kleiner wordt als je ligt. Een bult in de lies kan ook iets anders zijn, zoals een opgezette lymfeklier. Laat daarom altijd je huisarts kijken.
Helpt een breukband tegen een liesbreuk?
Een breukband kan steun geven en de klachten verminderen, maar hij geneest de liesbreuk niet. Je kunt zo'n band zelf kopen. Bij toenemende klachten blijft een operatie de behandeling.
