In het kort
- De pechgeneratie studeerde tussen 2015 en 2023 in het hbo of wo zonder basisbeurs.
- De tegemoetkoming gemiste basisbeurs is € 34,17 per maand (diploma in 2026: € 35,31), voor maximaal vier jaar.
- Een aanvullende tegemoetkoming van € 44,50 per maand komt naar verwachting vanaf april 2027, als de Eerste Kamer instemt.
- DUO verrekent het geld eerst met je studieschuld; meestal hoef je zelf niets aan te vragen.
Studeerde je tussen 2015 en 2023 aan een hogeschool of universiteit, dan hoor je bij de pechgeneratie. Je kreeg geen basisbeurs, leende vaak meer dan je voorgangers en zag de basisbeurs daarna gewoon terugkomen voor de studenten na jou. Dat zit veel mensen nog steeds dwars, en terecht.
De overheid compenseert inmiddels een deel van die gemiste beurs. Maar hoeveel krijg je precies, wanneer, en moet je er zelf iets voor doen? In dit artikel zetten we de stand van zaken in oktober 2026 op een rij, inclusief de extra tegemoetkoming die eraan komt.
Wat is de pechgeneratie?
Op 1 september 2015 werd de basisbeurs voor hbo- en wo-studenten afgeschaft. Daarvoor in de plaats kwam het sociaal leenstelsel: je kon alleen nog lenen bij DUO, met eventueel een aanvullende beurs als je ouders weinig verdienden. Het idee was dat het bespaarde geld in beter onderwijs zou worden gestoken. In het studiejaar 2023/2024 kwam de basisbeurs terug.
De studenten die precies in die acht jaar studeerden, worden de pechgeneratie genoemd. Zij bouwden gemiddeld hogere studieschulden op en kregen daarna ook nog te maken met een stijgende rente op die schuld en een krappe woningmarkt. Mbo-studenten hielden hun basisbeurs en vallen er dus niet onder.
Pechgeneratie compensatie: drie regelingen
Er bestaan inmiddels drie vormen van tegemoetkoming. Je kunt recht hebben op een, twee of alle drie, afhankelijk van wanneer je begon en of je een diploma haalde.
| Regeling | Bedrag | Voor wie | Status |
|---|---|---|---|
| Tegemoetkoming gemiste basisbeurs | € 34,17 per maand (diploma in 2026: € 35,31) | Leenstelselstudenten met diploma | Wordt uitgekeerd |
| Tegemoetkoming studievoucher | Eenmalig circa € 2.097 | Gestart tussen september 2015 en augustus 2019, met diploma | Wordt uitgekeerd |
| Aanvullende tegemoetkoming | € 44,50 per maand | Leenstelselstudenten | Wetsvoorstel, uitbetaling naar verwachting vanaf april 2027 |
Tegemoetkoming leenstelsel: de gemiste basisbeurs
De eerste en belangrijkste regeling is de tegemoetkoming gemiste basisbeurs. Je krijgt een vast bedrag voor elke maand dat je onder het leenstelsel recht had op een prestatiebeurs, maar geen basisbeurs kreeg. Haalde je je diploma in 2025 of eerder, dan is dat € 34,17 per maand. Haal je je diploma in 2026, dan wordt het € 35,31 per maand.
Het aantal maanden is in principe maximaal vier jaar. Een paar voorbeelden van DUO, gerekend met het bedrag voor een diploma in 2026:
- een driejarige bachelor volledig onder het leenstelsel: € 1.271,16;
- een vierjarige bachelor volledig onder het leenstelsel: € 1.694,88;
- een associate degree van twee jaar: € 847,44.
Om in aanmerking te komen, moet je aan een paar voorwaarden voldoen. Je had minimaal twaalf maanden recht op een prestatiebeurs, je haalde een diploma van een erkende bachelor, master of associate degree, en dat diploma kwam binnen de diplomatermijn van tien jaar. Had je alleen een collegegeldkrediet of levenlanglerenkrediet, dan heb je geen recht op deze tegemoetkoming.
De studievoucher als geldbedrag
De eerste vier jaargangen van het leenstelsel kregen destijds een belofte mee: een studievoucher om later bijvoorbeeld een cursus of bijscholing mee te betalen. Die voucher is omgezet in een geldbedrag van ongeveer € 2.097. Dat geldt voor studenten die tussen september 2015 en augustus 2019 begonnen met studiefinanciering voor een bachelor en binnen tien jaar hun diploma haalden. Heb je daar bericht over gehad, dan hoef je zelf niets aan te vragen.
Compensatie studieschuld: de aanvullende tegemoetkoming
Veel oud-studenten vonden de eerste compensatie te mager. Het kabinet heeft daarom een aanvullende tegemoetkoming voorgesteld van € 44,50 per maand dat je recht had op een prestatiebeurs onder het leenstelsel. Wie vier jaar studeerde, komt daarmee op ruim € 2.100 extra. Samen met de eerste tegemoetkoming komt de totale compensatie voor de gemiste basisbeurs dan op ongeveer € 3.700.
Nieuw is ook dat een kleine groep studenten die door bijzondere omstandigheden, zoals een ernstige ziekte, geen diploma kon halen, toch recht krijgt. De Tweede Kamer stemde op 6 oktober 2026 in met het wetsvoorstel. De Eerste Kamer moet nog instemmen; dat staat gepland voor eind oktober 2026. Gaat alles door, dan begint DUO naar verwachting in april 2027 met uitbetalen.
De studentenbonden blijven kritisch. Zij vinden dat de volledige gemiste basisbeurs moet worden terugbetaald, wat voor een uitwonende student al snel om duizenden euro’s per jaar gaat. Volgens de minister is dit wel de laatste compensatie voor deze groep.
Rekenvoorbeeld
Stel: je begon in september 2016 aan een vierjarige hbo-bachelor en haalde in 2020 je diploma. Dan kom je op de volgende bedragen:
- tegemoetkoming gemiste basisbeurs: 48 maanden x € 34,17 = € 1.640,16;
- studievoucher als geldbedrag: ongeveer € 2.097, omdat je voor augustus 2019 begon;
- aanvullende tegemoetkoming: 48 maanden x € 44,50 = € 2.136, als de wet doorgaat.
Samen is dat bijna € 6.000. Niet niks, maar nog altijd een stuk minder dan wat een uitwonende student in vier jaar aan basisbeurs had gekregen.
Moet je zelf iets doen?
In de meeste gevallen niet. DUO heeft je studiegegevens al en berekent het bedrag automatisch. Wie de eerste tegemoetkoming ontving, krijgt de aanvullende tegemoetkoming ook vanzelf. Er zijn wel uitzonderingen:
- Heb je geen studiefinanciering aangevraagd, maar wel onder het leenstelsel gestudeerd? Dan moet je de tegemoetkoming zelf aanvragen via Mijn DUO met DigiD.
- Haalde je je diploma in het buitenland? Stuur DUO dan een gewaarmerkte kopie.
- Kon je door een ernstige medische situatie geen diploma halen en had je geen goedgekeurde voorziening? Dan moet je straks waarschijnlijk zelf een aanvraag doen.
Controleer daarnaast of je adres en rekeningnummer in Mijn DUO kloppen. Meer informatie vind je op de pagina van DUO over de gemiste basisbeurs.
Ben je het niet eens met het bedrag of het aantal maanden dat DUO heeft berekend? Dan kun je bezwaar maken tegen het besluit. Doe dat binnen de termijn die in de brief staat, meestal zes weken, en stuur bewijs mee zoals inschrijvingsgegevens of je diploma.
Let op: oplichters spelen in op de compensatie. DUO vraagt je nooit via sms, WhatsApp of e-mail om via een link in te loggen of je rekeningnummer te delen om je geld veilig te stellen. Twijfel je, log dan zelf in via de officiële website.
Hoe wordt het geld uitbetaald?
Heb je nog een studieschuld, dan verrekent DUO de tegemoetkoming eerst met die schuld. Je ziet het geld dus niet op je rekening, maar je schuld wordt lager. Daardoor kan ook je maandbedrag dalen; daarvan krijg je dan bericht. Heb je geen schuld meer, of is de tegemoetkoming hoger dan wat je nog moet terugbetalen, dan maakt DUO het verschil binnen zeven weken over.
De tegemoetkoming telt niet als inkomen. Het kan wel meetellen als vermogen in box 3 als je boven het heffingsvrije vermogen uitkomt, en het kan gevolgen hebben voor regelingen die naar je vermogen kijken, zoals toeslagen.
Tip: houd er rekening mee dat de rente op je studieschuld gewoon doorloopt tot de compensatie is verrekend. Kun je het missen, dan kan extra aflossen op een studieschuld met een relatief hoge rente slim zijn. Bekijk wel eerst of je liever een buffer aanhoudt.
Ouders die willen helpen
Voelen je ouders zich ook een beetje schuldig over jouw studieschuld? Ze kunnen je helpen met een schenking. Tot een bepaald bedrag per jaar is dat belastingvrij, en kinderen tussen 18 en 40 jaar kunnen één keer een flink hoger bedrag ontvangen. Hoe dat precies werkt, lees je in ons artikel over belastingvrij schenken in 2026.
Kortom: de pechgeneratie krijgt geen volledige reparatie, maar wel een paar duizend euro terug. Controleer je gegevens bij DUO, trap niet in nepberichten en houd het nieuws over de Eerste Kamer in de gaten. Dit artikel is algemene informatie; voor je persoonlijke situatie is DUO het aanspreekpunt.
Veelgestelde vragen over pechgeneratie
Wie hoort bij de pechgeneratie?
Tot de pechgeneratie horen hbo- en wo-studenten die tussen september 2015 en september 2023 onder het leenstelsel studeerden en daardoor geen basisbeurs kregen. Mbo-studenten hielden hun basisbeurs en vallen er niet onder.
Krijg je compensatie als je geen diploma hebt gehaald?
Voor de huidige tegemoetkoming moet je een diploma hebben gehaald binnen tien jaar. Met de aanvullende regeling krijgt een kleine groep die door bijzondere omstandigheden, zoals een ernstige ziekte, geen diploma kon halen, mogelijk toch recht. Dat wetsvoorstel moet nog door de Eerste Kamer.
Wanneer wordt de extra tegemoetkoming uitbetaald?
Als de Eerste Kamer instemt, verwacht DUO vanaf april 2027 met de aanvullende tegemoetkoming te beginnen. Wie de eerste tegemoetkoming kreeg, ontvangt de extra tegemoetkoming automatisch.
Moet je belasting betalen over de tegemoetkoming?
De tegemoetkoming telt niet als inkomen. Wel kan het bedrag meetellen als vermogen in box 3 als je boven het heffingsvrije vermogen uitkomt. Het kan ook invloed hebben op toeslagen of regelingen die naar je vermogen kijken.
Waarom zie ik het geld niet op mijn rekening?
Heb je nog een studieschuld, dan verrekent DUO de tegemoetkoming eerst met die schuld. Je schuld wordt dus lager in plaats van dat je geld ontvangt. Alleen wat overblijft, wordt binnen zeven weken overgemaakt.
